11 augustus 2010 In de media

Handhaving is voor ons net zo knap als een titel

Ook na een lange periode van duisternis kan het weer licht worden, zo weet Vitesse sinds afgelopen zondag. Na de meest onzekere voorbereiding in jaren won het op bijzondere wijze van ADO Den Haag (3-1). VI was een week in en rond Gelredome en maakte kennis met het nieuwe Vitesse.

Vitesse zoekt nieuwe balans na zomer van de afrekening 

Zelden transformeerden leerlingen zo snel in leermeesters als de afgelopen maanden in Arnhem. De wissel, vijf minuten voor tijd tegen ADO Den Haag, zei alles over de nieuwe situatie bij Vitesse. Wiljan Pluim groette zijn vervanger Roy de Ruiter, een amateur, en in het dagelijks leven kelner bij Van der Valk. Eerst zag je de aanmoedigingen, daarna het daarbij behorende klopje; gebaren die normaal voorbehouden zijn aan oudgedienden die overlopen van ervaring maar nu werden gedaan door de pas 21-jarige Pluim. Het is tekenend voor het piepjonge Vitesse. Na de zomer van de grote schoonmaak, en het uitblijven van gedegen versterkingen, zijn de verhoudingen totaal veranderd. Verdwenen is de al jaren bestaande hiërarchie; een talent als Pluim vormt opeens een deel van het fundament van een op drijfzand gebouwd team. Want hoewel de zoektocht naar aanwinsten nog altijd voortduurt, en afgelopen zondag een met het oog op het zware vervolgprogramma wel zeer welkome zege werd geboekt, staat Vitesse hoe dan ook aan de vooravond van een seizoen zonder zekerheden. Arnhem hoopt. Op het allerbeste.

Vitesse is in de greep van gewekte verwachtingen. Wekenlang hoorden fans de Arnhemse clubleiding reppen over op komst zijnde versterkingen, maar elk weekeinde weer bereikte geen van de verwachte schepen de kust. En dus traint in Gelredome deze ochtend een ploeg, waarvan eigenlijk alleen nog het geraamte zichtbaar is. De zon spiekt door het geopende dak mee naar een opstelling die geen geheimen kent. Dat is dan wel weer een voordeel van het nadeel: trainer Theo Bos is geen avonden kwijt met het puzzelen naar de ideale elf. 'We hebben zondag naast de doelmannen twaalf beschikbare selectiespelers voor tien posities', wil hij wel kwijt. Dat is, voorzichtig gezegd, niet veel.

De schaarste binnen de selectie is het gevolg van de zomer van de afrekening. Jarenlang zocht Vitesse naar de oplossing voor zwerende wonden, die elk seizoen weer opnieuw begonnen te broeien. Reeksen trainers beten hun tanden stuk op een selectie die slechts met tegenzin een team leek te willen zijn. De sfeer in Arnhem was bij voorbaat al verpest. Door spelers die ook nog eens zwaar drukten op de toch al fors aangetaste begroting. Het wachten was op een clubleiding die het mes in de ploeg wilde zetten, om de rotte plekken definitief te verwijderen. Een taak die aan voorzitter, grootaandeelhouder en voormalig hoofdsponsor Maasbert Schouten wel is toevertrouwd. Zoals gewenst vertrokken enkele spelers, maar aan fase twee werd niet gedacht. Of, beter gezegd: na de sloop van het huis werd de nieuwbouw tot nader order uitgesteld. Ook na de uittocht bleek geld niet voorhanden, en dus staat tegenover het vertrek van negen voetballers slechts één aanwinst: de Italiaanse huurling Luca Caldirola.

Met de uitgeholde selectie komt de competitiestart voor Vitesse eigenlijk te vroeg. We treffen Ted van Leeuwen, sinds deze week officieel opvolger van Mare van Hintum als technisch directeur van Vitesse, met een telefoon aan een oor. Dat doet hij wel vaker, bellen. In allerlei talen. Dit zijn van die weken waarin algemeen directeur Paul van der Kraan de telefoonrekeningen van zijn TD liever niet onder ogen krijgt. Je zou er immers bijna een rechtsback van kunnen vastleggen... 'Het is een enorm drukke periode! zegt Van Leeuwen. Zeker 150 spelers kwamen in zijn gedachten langs, en zo'n twintig daarvan werden volledig gescreend. 'Bij voldoende geld hadden die jongens hier allemaal al kunnen voetballen, maar ons probleem is bekend.'

Inderdaad. In de greep van de strengere eisen van de KNVB is Vitesse financieel nog altijd niet helemaal gezond. De salarissen eisten vorig seizoen hun tol, en het lozen van dure krachten groeide uit tot prioriteit nummer één. Extra ruimte werd echter amper gecreëerd, zaakwaarnemers die met Van Leeuwen bellen schrikken zich kapot van de beperkte mogelijkheden in Arnhem. Het nieuwe salarisplafond ligt substantieel onder het gemiddelde in de Eredivisie, en door de tegenvallende inkomsten lijkt zelfs het budget van dit jaar al lastig haalbaar. Van Leeuwen hoopt, zoals wel vaker in Arnhem, op steun van buitenaf. 'Binnen onze begroting is het niet mogelijk om ruimte te creëren. Ik reken op anderen. Het is natuurlijk een frustrerend verhaal, dat je goede spelers ziet maar ze niet kunt halen. Overigens is de houding van spelers ook schrijnend. Soms heb ik het gevoel dat ze totaal niet weten wat er, economisch gezien, in de wereld gaande is.' De voormalige investeerders Jan Snellenburg, Cor Guijt en Herman Veenendaal lijken deze keer niet bij te hoeven springen. Van Leeuwen: 'Zij hebben genoeg gedaan, ik kijk naar anderen. Het verhaal is vrij simpel: wel of geen aanwinsten, en wel of geen sportief perspectief, dat bepaalt de toekomst van deze club.'

Die toekomst lijkt op korte termijn niet al te rooskleurig. 'Vitesse heeft heel lang stilgestaan,' weet Van Leeuwen. 'Als je ons afzet tegen andere clubs, moet je zeggen dat de technologische ontwikkeling aan ons voorbij is gegaan.' En toch, hij vindt de baan van technisch directeur bij Vitesse dankbaarder dan bij pak 'm beet Chelsea. 'Hier zit je veel dichter op de hartslag. Maar het is ook makkelijker. Op bepaalde fronten is Vitesse, net als veel Eredivisieclubs trouwens, nog net een amateurclub. Qua organisatie dan. En je kunt gelukkig niet heel veel blijvende schade aanrichten... Een speler wordt vaker als een aanwinst gezien.' Onlangs benoemde hij al de voordelen van de schaarste: 'Uit de schoot der nood groeien de mooiste dingen.'

'Ik zie inderdaad ook wel pluspunten! zegt hij nu. 'Tegenwoordig, in de tijd van marketing en geld, sneeuwt het belang van goede spelers een beetje onder. Terwijl het daar in de kern toch allemaal om draait. Ik moet de goede keuzes maken, waarmee Vitesse zich kan onderscheiden. Daar wordt het verschil gemaakt. De trainer is er voor het spel, ik ben er voor de spelers.' De wijze waarop Van Leeuwen praat, grenst aan gelatenheid. Toch ziet hij het zelf liever als een gevolg van zijn positieve inslag. Hij geniet van een florerende jeugd. 'Deze situatie doet een beroep op de opleiding. Die draait op volle toeren. We hebben de laatste jaren voor drieënhalf miljoen euro aan eigen spelers verkocht.' Bovendien ontwaart hij ontluikende spelers die in zijn ogen niet onder hoeven doen voor de vertrokken lichting. 'Puur naar onze selectie kijkend vind ik dat deze niet minder hoeft te zijn dan die van vorig seizoen. Zeker de eerste elf voldoen aan onze maatstaven. Een groot voordeel is bovendien dat ik inmiddels andere spelers in de groep zie opstaan.'

Eén van hen is Dalibor Stevanovic. Sinds de Sloveen terugkeerde van zijn WK-trip naar Zuid-Afrika, beschikt Vitesse over een middenvelder met een volledig veranderde uitstraling. Onderscheidde Stevanovic zich vorig seizoen vooral door verbale uitspattingen, inmiddels zet hij de lijnen uit. Binnen en buiten het veld. Na het vertrek van enkele dominante spelers is hij opgestaan als leider, en voelt de international zich 'leraar! Zijn relatie met trainer Bos is verbeterd, en als Civard Sprockel ontbreekt draagt hij de aanvoerdersband. 'Het doet me goed dat ik door de technische staf als een belangrijke speler voor deze ploeg word gezien! aldus Stevanovic, die inziet dat de verwachtingen in Arnhem laag-gespannen zullen zijn. Nieuwe aankopen zijn voor supporters als pas opkomende krokusjes in april: een teken van hoop. De Arnhemse club verkocht pas 8.300 seizoenkaarten, een laagterecord in de laatste jaren. Voila.

'Misschien denken mensen dat de club stilstaat, maar zo zie ik het niet. Natuurlijk mis ik bepaalde jongens, maar je kan niet zeggen dat we vorig seizoen goed hebben gepresteerd. Er moest iets veranderen, en de club heeft geanticipeerd. Of we sterker zijn geworden, betwijfel ik. Maar dat kranten nu al schrijven over degradatie, vind ik werkelijk onbegrijpelijk.' De middenvelder ziet zichzelf als een sleutelfiguur in een ander team. En de sfeer binnen de selectie stemt hem positief. 'Ze willen allemaal luisteren, leren en slagen. Als ik niet naar het voetbal kijk maar naar de spirit, dan is die louter positief. Alle spelers ademen hetzelfde gevoel. Deze selectie herbergt ontzettend veel potentie. Alleen heeft alles wat moet groeien ook aanvoer nodig. Daarom is het enorm belangrijk dat we er voor het sluiten van de markt nog wat extra ervaring bij krijgen. Met twee aankopen kunnen we opeens best ver komen.'

Het is een vraag die regelmatig klinkt in Arnhem. Wat als in plaats van Theo Bos een andere trainer voor de groep van Vitesse had gestaan? Van Leeuwen: 'Dan was het wellicht een stuk lastiger geweest om hem te overtuigen van de noodzaak van onze saneringen. Maar het zit in het karakter van Theo om in de pas van de club te lopen, of het hem nu hier of bij FC Den Bosch gebeurt.' Dat mag zo zijn, Bos heeft zich niet de hele voorbereiding zo rustig gehouden als nu. De trainer uitte zijn onvrede met regelmaat, en zette af en toe vraagtekens bij zijn eigen toekomst. 'Op een bepaald moment heb ik mezelf natuurlijk wel afgevraagd welk perspectief er nog bij Vitesse is! zegt hij. 'En ja, soms heb ik ook overwogen ermee te stoppen, al waren die ideeën van erg korte duur. Wat schiet ik ermee op? Dreigen heeft geen zin, dan zeggen ze dat ik lekker moet opstappen. En uiteindelijk is de keuze toch makkelijk? Als je een familie voor het dilemma stelt; droog brood eten of het huis uit, dan wordt het toch droog brood?'

Naast het feit dat hij werkt om zijn gezin te onderhouden is het tevens de grote clubliefde die Bos bij Vitesse op de been houdt. 'Vitesse zit diep in mijn hart, ik loop niet weg. Sentiment speelt in het achterhoofd een grote rol. Bij een andere club had ik dit minder makkelijk geaccepteerd. Maar inmiddels heb ik de knop omgezet. Natuurlijk streef je als coach het hoogste na, mijn ambities zijn groot. Maar in de kern ben ik ooit trainer geworden om spelers beter te maken. En of dat nu in de BI, bij het tweede of in de Eredivisie is, uiteindelijk haal ik uit dié momenten mijn geluk.'

Af en toe gaan de gedachten terug naar vorig seizoen. Toen was Bos - met een flink aantal spelers meer dan nu - vermoedelijk een minder tevreden coach dan op dit moment. Na in zijn eerste half jaar als trainer de club door zwaar weer te hebben geloodst, beleefde Bos een zwaar seizoen waarin pas in de slotfase handhaving definitief veilig werd gesteld. 'Het was alweer een jaar vol onrust! kijkt hij nu terug, 'waarin de samenstelling van de groep niet goed is geweest. Er waren te veel bv'tjes, constant binnenbrandjes, spelers voetbalden meer voor zichzelf dan voor Vitesse. Dat gaat altijd ten koste van de prestaties.' Bos ergerde zich, omdat veelal het gevoel ontbrak samen te werken aan hetzelfde doel. 'Als spelers hun verantwoording niet nemen, is het einde al snel zoek. In een team moet je iets voor elkaar overhebben. Maar veel gasten vonden zichzelf te goed om voor Vitesse te spelen. Daarom hebben we ook een aantal spelers laten gaan, die voetballend misschien wél maar karakterologisch niet binnen het team pasten. Daar sta ik als coach volledig achter.'

Namen noemt de trainer niet. Wel is duidelijk dat met spelers als Santi Kolk, Nicky Hofs en Paul Verhaegh dominante karakters uit Arnhem zijn vertrokken. Een zomer eerder lieten Theo Janssen en Sébastien Sansoni Gelredome achter zich. Bos' nieuwe selectie herbergt meer rookies dan vedetten. En hoewel dat wringt als er geknokt moet worden, is het huidige Vitesse beter kneedbaar.' Puur op de trainingen geniet ik meer dan vorig seizoen,' geeft Bos toe. 'Het is super werken met die gasten. Ze stralen allemaal enorm veel plezier uit en luisteren constant. Leergierige en nieuwsgierige spelers, daar hou ik van. De drang om te slagen was zelden zo groot, maar hoe ver je uiteindelijk komt, tja, dat heeft vooral met je kwaliteiten te maken. Ik hoop dat de supporters begrip voor ons hebben, en deze jonge, maar positieve selectie in hun armen zullen sluiten.'

Hoe enthousiast ook, Bos waarschuwt wel degelijk. Dat de tendens van een voorbereiding niet altijd een voorspellende gave heeft over de competitiestart bleek vorig jaar, toen Vitesse na een mooie oefenfase met 3-1 verloor bij Willem 11. Maar de manier waarop de Arnhemmers door de afgelopen weken heen strompelden, biedt geen reden tot optimisme. Ook Bos baalt ervan dat Florian Riedel tweeënhalve week meespeelde als rechtsback, om uiteindelijk 'geen prioriteit' te worden genoemd en terug te worden gestuurd naar Berlijn. 'Laat ik vooropstellen dat ik zulke voorvallen allesbehalve ideaal vind. De aanloop naar het seizoen is enorm rommelig geweest, en het is pijnlijk, ook naar buiten toe, dat we de competitie openen met maar één nieuwe speler.' De vooruitzichten vanuit de clubleiding - vóór 1 september verwelkomt Vitesse nieuw bloed -doen hem goed. Een doelpuntenmaker en een controleur, die twee vacatures pronken boven aan zijn lijstje. Tegelijk is het gevaar voor een vertrek van bijvoorbeeld Piet Velthuizen nog niet geweken.

Hoewel sportief gezien vermoedelijk een fiasco, zou zijn vertrek Vitesse wat financiële lucht verschaffen. Bos bewaakt dan ook de gestelde verwachtingen. 'Als we het met deze ploeg zouden moeten doen, is handhaving net zo knap als een titel. En met een paar nieuwe spelers, zal niet degraderen nog steeds de doelstelling zijn. Sommige mensen vinden dat ik me indek, ik noem het realistisch.' De opvatting van zijn technisch directeur, dat deze selectie niet onderdoet voor die van vorig jaar, deelt hij dan ook niet. 'Het voetballende potentieel was vorig jaar wel groter. Een speler als Claudemir valt ook niet zomaar te vervangen. Onze eerste elf spelers voldoen nu absoluut voor de Eredivisie, maar als we blessures en schorsingen krijgen, wordt het enorm sprokkelen. Ik heb jongens op de bank zitten die normaal voor een plek in het tweede moeten knokken.'

Spelers op wie Bos doelt zijn, bijvoorbeeld, Roy de Ruiter en Ted Heijckmann. Jeugdspelers met een amateurcontract, maar voorlopig wél vaste waardes in de Arnhemse selectie. Speciaal voor jongens als zij traint Vitesse vandaag, in de aanloop naar het duel met ADO Den Haag, binnen de muren van het eigen stadion. Dat mag drie keer per seizoen, zo is contractueel vastgelegd, maar Bos zet zijn joker nu al in. 'Er is een aantal jongens die niet weet hoe het gras hier voelt. Met het oog op de eerste wedstrijd leek het me geen overbodige luxe ze even aan het idee te laten wennen.' De speler die deze training vermoedelijk nog wel het meest als toerist door het stadion dwaalt, is de enige aanwinst: Luca Caldirola. De verdediger mag dan wel onder José Mourinho hebben getraind, vergeleken met de oude ruïnes met sintelbanen in Italië is Gelredome ook voor hem een belevenis. De vraag rijst: is dit de man die een onervaren selectie op zijn schouders kan torsen? Caldirola is wél een Italiaan voor de schijnwerpers. Telkens weer lacht hij deze morgen naar de camera. Zijn familie is uit Zuid-Europa overgevlogen om de eerste stappen van de jeugdspeler van Inter in Nederland te volgen. 'Hij valt op, hoor! zegt Van Leeuwen. 'Een grote Italiaanse krant had opgevangen dat hij in Nederland ging voetballen en wijdde er een column aan. Dat is in sportland Italië flink nieuws, hoor. Dit is zo'n speler die echt iets aan ons kan toevoegen.'

Twee dagen later, tijdens de seizoensopening, zien we dat nog niet terug. De snelle Haagse counters razen als sneltreinen langs de schuchtere Italiaan heen, maar wellicht brengt het verstrijken van de tijd niet alleen gewenning maar ook vorm. In de eerste helft staat Caldirola symbool voor het gebrek aan lijn bij de thuisploeg, en het is een klein wonder dat ADO Den Haag niet profiteert. Na rust verlaat de rups echter de verstrikkende draden van de cocon, en vliegt Vitesse vrolijk uit als een vinder. Met de gematigde verwachtingen in het achterhoofd smaakt de uiteindelijke 3-1 overwinning veel zoeter dan voorheen. Spelers die voorheen nog idolaat waren van lokale helden als Nicky Hofs en Theo Janssen - beiden kijken vanaf de tribune toe - vertegenwoordigen nu zelf het nieuwe Vitesse, en dat doet de aanhang zichtbaar goed. Eindelijk Arnhems bloed, hoor je de supporters denken.

Neem nu Wiljan Pluim, de spits die zichzelf lachend omschrijft als een ervaren talent. 'Ruim een jaar geleden debuteren, en nu al anderen op sleeptouw nemen, dat is vrij bijzonder! zegt de aanvaller over de ontstane situatie. Ondanks de zorgen, twijfelt Pluim niet over het nieuwe seizoen. Hij voorspelt een grillige BOOM prestatiecurve, maar weigert aan te sluiten in het rijtje doemdenkers. 'Natuurlijk zal het af en toe best eens lastig worden voor ons, maar we stralen iets uit als collectief. Elke dag weer druipt het plezier van de gezichten af, en dat doet me goed.' En dan de constatering, die wellicht alles zegt over de sfeer, momenteel in Arnhem: 'Individueel hebben we vast iets ingeleverd, maar als team is Vitesse deze zomer gewoon een stuk sterker geworden.'

'Nee, ik weiger wanhopig te worden van de situatie, en mijn advies aan anderen is dat ook niet te doen. Al merk je wel wat ongerustheid binnen de club. Mensen klampen me aan, spelers vragen hoe de situatie is. Het gaat ook om hun toekomst. Als aankopen worden gehaald voor hun positie, is de zorg een stuk minder, maar over het algemeen streeft iedereen naar het beste team. Ik ben heel pragmatisch ingesteld. Als iets niet kan, dan kan het niet. Wij hebben geen geld, en zonder voldoende geld komen er geen aankopen. Dat is jammer, zeker voor de opties voor de trainer, maar het is niet iets waar ik van wakker lig. Zo slecht is ons materiaal nou ook weer niet.'

Ted van Leeuwen, technisch directeur Vitesse

'Natuurlijk vind ik dat we nieuwe spelers nodig hebben, dat heb ik intern ook aangegeven, maar ik ben inmiddels gestopt met klagen. Anders word je zo'n zeurpiet, en daar schiet niemand iets mee op. Wel ben ik blij dat onze doelstelling in de hele club wordt gedeeld. In de Eredivisie blijven; daar gaat het om. Als dat lukt, vind ik dat we een uitstekende prestatie hebben neergezet.'

Theo Bos, hoofdtrainer Vitesse.

VI magazine week 32

Hoofdsponsor: