Merchandise
VVCS: ‘De clubs rekenen creatief’
Miljonair in vijfhonderd dagen? Het kan nog steeds als Eredivisiespeler, maar wel bij minder clubs dan voorheen. Zo blijkt uit de jongste analyse van alle loonstrookjes, uitgevoerd door de FBO, de werkgeversorganisatie van de clubs.
Die instantie berekent jaarlijks het gemiddelde salaris van de voetballers. Alle bedragen werden weer tegen het licht gehouden. De topsalarissen van mannen als Miralem Sulejmani en Orlando Engelaar, maar ook de veel kleinere beloningen bij Excelsior. Nadat alle bankrekeningen waren gescand, rolde uit de calculators het getal 305 duizend euro. Dat is in de verliesgevende voetbalindustrie nog altijd dik twee keer zo veel als de minister-president van Nederland (144 duizend euro per jaar), maar voor het eerst in zeven jaar is wel een kentering te zien.
Dat werd hoog tijd. De afgelopen jaren stegen de salarissen ondanks grote verliezen in een rechte lijn door naar 355 duizend euro. De nieuwste cijfers beslaan 2011, waarin de mannen gemiddeld dus een halve ton inleverden. De hardste klappen vielen in Heerenveen en Rotterdam.
Zes clubs slaagden erin om ondanks de crisis toch nog opslag te geven. Vooral in Arnhem is het alsof de euro’s uit de lucht vallen. Geen wonder dat zaakwaarnemers rond Gelredome zoemen als bijen om de honing. Daar explodeerden de salarissen. Tot hun genoegen zagen de spelers dat Merab Jordania er in zijn eerste seizoen meteen 55 procent bovenop deed. Daar kon geen enkele andere club tegenop. Twee jaar geleden was Vitesse bijna failliet, nu is het de gedroomde club voor iedere speler die fantaseert over een villa met een sportwagen op de oprijlaan.
De topsalarissen stegen in het eerste jaar onder Jordania al naar zevenhonderdduizend euro. De grootverdieners Piet Velthuizen en Wilfried Bony zijn miljonair voordat ze het in de gaten hebben. En het einde is nog lang niet in zicht. De ruime skybox op de vierde etage in Gelredome lijkt wel het hoofdkwartier van de Staatsloterij. Daarvandaan verordonneerde Jordania afgelopen zomer een aanbieding voor Ismaïl Aissati van een miljoen euro, gelijk aan het salarisplafond van PSV. Crisis? Welke crisis? De KNVB wil dat clubs maximaal zestig procent van hun inkomsten overmaken naar de bankrekeningen van de spelers. Viteski lacht om de oekazes uit Zeist. De Arnhemmers gaven vier miljoen meer uit aan salarissen dan er überhaupt aan inkomsten binnenkwam… ‘Wij zijn de big spenders’, zei een trotse Jordania, die meteen beloofde dit jaar nog meer te betalen.’ Why not?’.
Met grote ogen kijken mannen als Mike Havenaar en Ulises Davila elke maand naar hun loonstrookjes. Als spelers van buiten de Europese Unie verdienen zij een vermogen, net als Anthony Annan, Guram Kashia, Jonathan Reis, Michiro Yasuda en Renato Ibarra. Zij hebben, net als grootverdiener Bony, dit seizoen recht op minimaal 533 duizend euro. De jongere garde, Giorgi Chanturia, Valeri Qazaishvilli en Irfan Hadzic, moeten het stellen met de helft. Zelfs de door Piet de Visser gescoute Braziliaanse backs Alex en An-derson steken per jaar 266 duizend euro in hun zak. Voorlopig zijn ze in Nederland de best betaalden van de competitie voor tweede elftallen.
In de Eredivisie tekent zich een afscheiding af zo groot als de Grand Canyon. Bij Jong Vitesse worden bedragen betaald die clubs als NAC en NEC niet eens meer aan hun sterspelers willen uitkeren. In 2011 stonden de Arnhemmers nog genoteerd als nummer acht op de salarisranglijst. Naar verwachting nestelen ze zich dit seizoen al bij de vijf best betalende clubs. Met de aanwezigheid van Jordania en de opkomst van FC Twente wordt het voor de gevestigde orde hard concurreren. Want ook in Enschede was een opmerkelijke salarisgroei te zien. Het knappe is dat preses Joop Munsterman, in tegenstelling tot Vitesse, tegelijkertijd zwarte cijfers blijft schrijven. De Tukkers zijn AZ en Feyenoord al voorbij gestoomd en hebben nu zelfs PSV in het zicht. Waar collega Tiny Sanders van PSV personeel ontsloeg om de kosten een beetje te drukken, gooide Munsterman er een paar miljoen extra tegenaan.
Wel liggen de basissalarissen bij FC Twente nog lager dan bij PSV. De duizelingwekkende gage van Mare Janko, met dik een miljoen de bestbetaalde uit de clubhistorie, is voorlopig niet voor herhaling vatbaar. De van FC Groningen overkomende Dusan Tadic gaat in zijn eerste jaar bijvoorbeeld een kleine zes ton verdienen. De prestatiepremies in De Grolsch Veste zijn ten opzichte van de concurrentie wel weer heel aantrekkelijk. Behalve een bonus voor eindprestaties zoals een titel, ontvangen de achttien selectieleden 1.250 euro per punt in de competitie. Zelfs als je uiteindelijk met lege handen achterblijft kun je zo toch nog een paar keer modaal als zakcentje bij elkaar voetballen. Ola John is koploper, hij heeft alle wedstrijden meegedaan. Met zestig punten staat de teller toch alweer op 75 duizend euro extra.
Behalve bij Vitesse en FC Twente waren ook hogere salarisuitgaven te zien in Amsterdam, Venlo, Doetinchem en Utrecht. In de Domstad waren ze alleen al het ongelooflijke bedrag van 1,2 miljoen aan directiekosten kwijt… De overige clubs krompen in, waardoor de voetballers over de hele linie minder gingen verdienen.
Truc van de clubs
Met 305 duizend euro hoeven de profs natuurlijk nog steeds niet langs de Voedselbank.
Het is ook de vraag hoe betrouwbaar de bekendgemaakte salarisdaling is. Vreemd genoeg signaleerde de KNVB eerder een bescheiden bezuiniging van een paar procentjes. Nu komen de clubs zelf met een halve ton per speler. Dat is gunstig voor diezelfde clubs, die daardoor goedkoper verre buitenlanders kunnen halen. Mannen als Marcelo en Filip Djuricic komen niet uit de Europese Unie en moeten anderhalf keer het gemiddelde salaris verdienen. Nu het modale loon daalt, worden zulke spelers een stuk goedkoper.
Achter de schermen hebben de cijfers dan ook voor veel rumoer gezorgd. De WCS heeft het over ‘een truc’ van de clubs. Directeur Louis Everard legt uit wat zich de afgelopen weken heeft afgespeeld. ‘Wij zagen pas wat er was gebeurd toen we de berekeningen onder ogen kregen. Bij een aantal clubs waren de selecties enorm opgerekt ten opzichte van voorgaande jaren. Clubs telden ineens wel dertig spelers mee. Ze zijn dus wat creatiever aan de gang gegaan. Dan is het logisch dat het gemiddelde daalt. Dat ligt in werkelijkheid een stuk hoger.’
Volgend seizoen hoeft VW voor een Nige-riaan 75 duizend euro minder salaris neer te tellen dan nu. Everard. ‘Wij zien graag dat Nederlandse talenten de kans krijgen, daarom zetten wij ook vraagtekens bij deze berekening. Het is toch gek dat de KNVB met heel andere cijfers komt? Maar gezien het tijdstip moet je toch tot een oplossing komen. We hebben wel afgesproken dat dit in de toekomst niet meer zo gebeurt. De berekening van het gemiddelde salaris is altijd een aangelegenheid geweest van de FBO en de vakbonden samen, het kan niet zo zijn dat wij er nu helemaal niet in worden betrokken.’
Everard vroeg nog wel om opheldering bij de KNVB. ‘Ja, want wij hebben ons natuurlijk behoorlijk verbaasd. Daarom hebben we contact gehad met Mark Boetekees van de KNVB. Die kan ons natuurlijk niet alle individuele contracten geven. Maar, zeiden we, geef dan op zijn minst de aantallen contractspelers die de clubs hebben. Toen zagen we al snel dat de aantallen niet klopten, ze hebben voor de berekening van het gemiddelde salaris gewoon jeugdspelers meegeteld.’ Is het kwade opzet van clubs om de salarisgrens voor buitenlanders te drukken? ‘Nou ja. Het zou me verbazen dat zoiets per ongeluk geschiedt.’
Zijn collega Ko Andriessen van de spelersvakbond PROProf werd eveneens verrast. ‘Maar het heeft geen zin daar nu nog over te klagen. We hebben de cijfers geaccepteerd. Wel schrijven we een brief naar de Eredivisie waarin staat dat wij volgend jaar zorgen voor een correct bedrag.’
Gerommel met de salarissen? Dat vraagt om een reactie van de clubs. Die zijn verenigd in de FBO. De verantwoordelijke directeur is Serge Rossmeisl. ‘Een truc?! verzucht de Tilburger. ‘Nee, dat gaat me veel te ver. Wel kun je zeggen dat de clubs wat kritischer naar hun selectie kijken, want nergens staat dat je maar een beperkt aantal contractspelers mag meetellen. Dat is er blijkbaar zo ingeslopen.’ Op basis van dezelfde rekenmethode als vorig jaar verdienen de spelers dus meer dan 305 duizend euro. ‘De discussie zit ‘m gewoon in de definitie van A-selectie. Ik vind het heel logisch dat clubs in deze tijden wat scherper kijken. Waar gaat het nu eigenlijk om? Het lijkt me geen doel op zich 0111 de salarissen voor buitenlanders zo hoog mogelijk te houden.’
Het klinkt toch wel wat vreemd. Nederland kraakt onder de economische crisis, maar in het voetbal ruziën de partijen of de modale speler nu eigenlijk drie of drieënhalve ton verdient. ‘Ja, dat heb ik tijdens de besprekingen ook gezegd. We hebben het over meer dan driehonderdduizend euro. Dat lijkt me al heel wat. Moeten we in deze tijd nou echt gaan zitten praten of het inkomen misschien nog twintigduizend euro hoger is? Dat lijkt me niet gepast.’
Rossmeisl baalt sowieso van het beeld dat elk jaar ontstaat waarbij voetballers ruimschoots meer verdienen dan de premier. ‘Jullie zeggen op televisie ook dat de gemiddelde voetballer drie ton verdient. Maar het is natuurlijk helemaal niet zo dat pakweg de rechtsback van NEC dat krijgt. Vooral in de middengroep en onderin zijn enorme klappen gevallen. De toppers houden echter het gemiddelde hoog. Het bedrag is vervuild.’
SC Heerenveen kampioen saneren
Vervuild door een man als Sulejma-ni, die met 1,8 miljoen euro de bestbe-taalde is van de Eredivisie. Met de kampioenspremie gaat hij over de twee miljoen heen. De bestbetaalde voetballers huizen ook dit jaar weer in Amsterdam. Ajax fietst ver voor de achtervolgende groep uit. De hoofdstedelingen zien Vitesse en FC Twente aanpikken, maar veel meer clubs afhaken.
SC Heerenveen bijvoorbeeld. Kampioen saneren. De Friezen maakten halverwege 2010 kennis met de nieuwe voorzitter Robert Veenstra. Hij trof een bloedbad van rode cijfers aan en als de baas van een slachthuis hanteerde hij rigoureus het hakmes. En slaagde erin een kwart van de loonkosten weg te snijden. ‘Het kon niet anders. En we gaan gewoon door. De afgelopen jaren was Heerenveen enorm doorgeschoten.’ Veenstra schrok niet alleen van de salarissen van de spelers. ‘Ook de kosten van ondersteunend personeel verdubbelden tussen 2006 en 2010 naar vijf miljoen. Een stijging van honderd procent, dat kan toch niet? We hebben afscheid genomen van mensen en onze nieuwe contracten worden afgesloten tegen andere voorwaarden.’
Populair maakte hij zich er niet mee. ‘Nee. Maar een andere optie was er niet. Waren we op dezelfde manier doorgegaan, dan was het verlies nog een stuk hoger uitgevallen. Dan was SC Heerenveen er niet meer geweest.’ Verbaasd stelt hij dat een hoop collega’s nog niet hebben ingegrepen. ‘Bij veel clubs zie je dat ze niet zo hebben bezuinigd als wij, die moeten dat de komende jaren gaan doen. Wij doen het liever in één keer goed, anders verval je in een etterend proces.’
Onder Riemer van der Velde droomde de club over aansluiting bij de top. Een rol die nu is overgenomen door !■'<Twente. Heerenveen verliest zijn positie op de markt. In 2011 konden vijf clubs betere contracten aanbieden en dit jaar komt Vitesse ook nog langszij. Toch denkt Veen-stra niet dat Heerenveen sportief inlevert. ‘Uiteindelijk ging het gemiddelde prijsniveau ook naar beneden. Afgezet tegen die periode dat we nog meer dan twintig miljoen salaris betaalden, kunnen we dat sportief nu minimaal evenaren. Sterker, toen speelden we rond de elfde plaats, nu rond de vijfde. We hebben dus minder betaald, maar niet ingeboet aan kwaliteit. Wij presteren beter dan Vitesse, waar spelers meer kunnen verdienen. In het verleden hadden wij nooit spelers uit de eigen jeugd, waarom zouden we daar niet meer op inzetten? Is het wel nodig om overdreven salarissen te betalen? Wat levert dat op? Wij staan maar twee punten achter op PSV. Dat is vijftien miljoen versus 32 miljoen. Zo kun je het ook zien.’
Toch zullen de Friezen de concurrentieslag verliezen als ze dezelfde voetballers willen aantrekken als FC Twente of Vitesse. ‘Het is natuurlijk niet realistisch om structureel mee te gaan spelen om het kampioenschap. Onze ambitie is spelen in de top van de subtop.’ Wel kan Veenstra de titel voor salarisbezuinigingen op zijn naam schrijven. ‘Maar ik ga mezelf daarover niet op de borst kloppen. We hebben afscheid moeten nemen van mensen en ik heb ook het verdriet gezien dat daarbij hoort. We hebben op het juiste moment ingegrepen, maar om daarmee te koop te lopen is ongepast.’
Tweehonderd kilometer zuidelijker maakte ook de directeur van NAC Breda kennis met de nieuwe verhoudingen in Eredivisieland. Ed Busselaar wilde Mike Havenaar wel aantrekken. Totdat hij hoorde dat die alleen over een (apans paspoort beschikte en dus een half miljoen moest verdienen. Even later tekende Havenaar in Arnhem. In de Eredivisie worden de salarisgaten steeds groter en NAC zit in de achterhoede. Busselaar is in twee jaar tijd bezig de dure spelersionen te halveren. Spelers worden in het Rat Verlegh Stadion geen miljonair meer. Makelaars trouwens ook niet. We lezen in het jaarverslag over lagere commissies en het verdwijnen van tekengelden. Busselaar. ‘De buitenwereld denkt dat ik niks doe. Dat zit me wel eens dwars. Vorige week las ik in een krant dat NAC noodgedwongen spelers moet verkopen. Klinkklare onzin. Er is hier ontzettend veel gebeurd om dat juist te voorkomen. Dat je in twee jaar dik veertig procent weet te snijden in de salariskosten, daar ben ik best trots op.’
Contracten die met tonnen naar beneden gaan. Het zegt veel over de door het voetbal zelf gecreëerde bubbel. ‘Gelukkig worden ook zaakwaarnemers steeds reëler. Het lijkt mij gezond dat de bedragen naar beneden gaan, het is belangrijker dat het voetbal blijft bestaan dan dat een paar mannen binnen de kortste keren financieel onafhankelijk zijn.’ Busselaar vreest niet dat spelers NAC links laten liggen. ‘Nog maar een paar clubs kunnen de oude bedragen blijven betalen. Afgelopen zomer waren er zo veel voetballers transfervrij, dat waren twee complete Eredi-visieploegen. Tegen eind augustus wil toch iedereen gewoon een contract hoor.’
Het gemiddelde van drie ton komt hem niet bekend voor. ‘Daar klopt totaal niks van! Zo’n Orlando Engelaar met zijn 1,7 miljoen en die toppers bij Ajax trekken dat natuurlijk enorm op. Iekunt wel nagaan dat bij ons niemand dergelijke bedragen verdient.’ NAC kan de ratrace niet meer volhouden en positioneert zich dichter bij VW-Venlo dan bij FC Utrecht. ‘Dat willen we natuurlijk liever niet horen. Maar het is wel zo. Dat is altijd nog beter dan een failliete club.’
Waar Busselaar de uitgaven halveert, verdubbelt Jordania. ‘Jaloers is niet het juiste woord, maar we zouden natuurlijk allemaal wel vijftig miljoen willen uitgeven. Wij moeten het meer hebben van onze uitstraling. Meer clubs zitten in hetzelfde schuitje, clubs waar je ongeveer hetzelfde kunt verdienen. Gaat een speler liever naar NAC dan naar NEC? Misschien ben ik nu erg chauvinistisch, maar als ik mijn spelers moet geloven is de sfeer en het stadion een enorme meewaarde ten opzichte van vergelijkbare clubs die ongeveer dezelfde salarissen betalen.’
Toch zal de aanhang moeten gaan wennen aan de huidige vijftiende plaats. ‘Ik geloof in een verband tussen de salarisuitgaven en de sportieve ranglijst. Je maakt je er niet populair mee door alleen uit te geven wat daadwerkelijk binnenkomt, want eigenlijk zeg je daarmee wat niemand wil horen: dat je niet om de bovenste plaatsen speelt. Maar dat is wel de realiteit. Dat zullen we moeten accepteren.’
Volgende maand worden de laatste salarissen van dit seizoen uitgekeerd. Daarna slaat de FBO opnieuw aan het rekenen. De uitkomsten zullen weer een jaar op zich laten wachten. De meeste clubs gaan door met bezuinigen en kijken met een verbaasde blik naar Arnhem, waar alles mogelijk lijkt. Piet Velthuizen illustreerde dat mooi door na de uitzege bij NEC nog wat extra voorwaarden uit te onderhandelen. Hij greep zijn kans toen de eigenaar de spelers in de kleedkamer ‘helden’ noemde. ‘Mister lordaniai riep de doelman. ‘Vandaag is de rekening voor jou! Wij gaan drinken in de stad.’ Jordania knipperde niet eens met zijn ogen: ‘Ik betaal alles.’ Toen de spelers waren uitgejuicht voegde Jordania eraan toe: ‘En de volgende keer ook!’.
De salarisranglijst
Welke club kan het meeste uitgeven? Wie is het best bewapend op de spelersmarkt? Vaak hoor je dat de begroting de positie op de ranglijst bepaalt. Een betere graadmeter dan de begrotingen, zijn de bedragen die de clubs kunnen uitgeven aan salarissen. Ajax zou eigenlijk elk jaar met twee vingers in de neus kampioen moeten worden. De Amsterdammers betaalden in 2011 ongeveer twintig miljoen meer dan PSV, de nummer twee.
Gemiddeld boven de drie ton
In het seizoen 1994/95, waarin Ajax de Champions League won, verdiende de gemiddelde speler in de Eredivisie omgerekend dik 68 duizend euro. Anno 2012 toucheren de voetballers meer dan drie ton. Wel is voor het eerst sinds 2004 een daling te zien, al is die volgens de spelersvakbond VVCS deels kunstmatig tot stand gekomen dankzij een creatieve berekening.
Mike Havenaar: 458 duizend euro
Aan de hand van het gemiddelde salaris wordt het inkomenscriterium vastgesteld voor spelers van buiten de Europese Unie. In Nederland hebben we bepaald dat het ongewenst is als buitenlandse exoten de competitie overspoelen. Daarom moeten zij 150 procent van het gemiddelde verdienen. Een Nigeriaan van VVV loopt zo behoorlijk in de papieren. Voor iemand als Mike Havenaar van Vitesse is het ook kassa. Zijn Japanse paspoort is volgend seizoen een minimaal salaris van 458 duizend euro waard. Daarmee zijn verre buitenlanders overigens wel goedkoper dan de laatste jaren.
KNVB: daling minder sterk
Merkwaardig genoeg kwam de voetbalbond tot een andere berekening dan de clubs zelf. Weliswaar signaleren ook de controleurs in Zeist een daling van de loonkosten bij de clubs, maar wel een veel lagere: vier procent. De Eredivisie gaf vorig jaar 277 miljoen uit aan salarissen (inclusief directies en overig personeel), tegenover 288 miljoen een jaar eerder. De daling van in totaal elf miljoen euro bleek onvoldoende om de clubs uit de rode cijfers te halen.
