Merchandise
Nemanja Matic, Servisch toptalent op doorreis in Arnhem
Het verhaal van een Servisch talent met een missie. 'Sinds Chelsea op mijn pad is gekomen, besef ik dat alles mogelijk is.'
Het was een reactie die paste bij zijn afkomst, maar bij Vitesse toch voor gefronste wenkbrauwen zorgde. Nemanja Matic werd tijdens het eerste duel van trainer Albert Ferrer, op 20 november tegen Heracles Almelo (2-0 zege), buiten de basiself gehouden. De Catalaanse generaal vond de middenvelder, die al langere tijd kwakkelde met een spierblessure, niet fit genoeg en koos voor de Ghanees Laryea Kingston. Tot afgrijzen van Matic, die na afloop met een grote boog om de juichende trainer heen liep. Zoals in het verleden spelers als Danko Lazovic en Dalibor Stevanovic zich in Arnhem als emotionele Balkan Boys uitten, zo beet Matic eveneens van zich af.
Het waren overigens pas de eerste tekenen van emotie op zijn gelaat. Behalve zijn bovengemiddelde voetbalkwaliteiten vertoonde de Servisch international in zijn eerste maanden in Arnhem vooral introvert gedrag. Communiceren doet hij vooral met zijn voeten. 'In dat opzicht is hij anders dan veel spelers uit de Balkan,' zegt Ted van Leeuwen. De technisch directeur van Vitesse had Matic vorig jaar al op de korrel, maar moest het destijds afleggen tegen het grote Chelsea.
Doordat beide clubs door de komst van Merab Jordania een warme band kregen, kon Van Leeuwen een tweede poging wagen. Matic was de eerste speler die hij op zijn lijstje zette. 'Hij kan geweldig voetballen, nog veel beter dan hij tot nu toe heeft laten zien. Er lijkt nog een bepaalde rem op te zitten. Als die wordt weggehaald, ligt voor hem een grote toekomst in het verschiet. Nemanja is een jongen van weinig woorden, toont ook zelden emoties. Toch is hij heel stellig in zijn doelen. Via Vitesse moet hij toegang krijgen tot een vaste plek bij een topclub. Dat zal je merken als je met hem praat, maar het is niet eenvoudig tot hem door te dringen.'
Ware aard
Twee dagen later schuiven we aan bij het talent. Hij maakt een opvallend vrolijke en open indruk. Wat enige bemiddeling van een technisch directeur en een paar spelers niet teweeg kan brengen... 'Ik heb het normaal niet zo op interviews! verontschuldigt Matic zich direct. 'Voetballen doe je op het veld, niet in de kranten. Ik ben nu een paar maanden in Nederland, maar wil dat mensen mij herinneren als de voetballer Matic. Niet als die jongen met die grote mond buiten het veld. Alleen als ik iemand vertrouw, praat ik met hem of haar. Daarom geef ik liever helemaal geen interviews, maar het gevoel is nu goed en dan wil ik mijn ware aard wel laten zien.'
Matic praat openhartig over zijn verleden en zijn eerste ervaringen met Nederland. Hij kan er wel om lachen, dat hij wordt neergezet als de rustige jongen van de Balkanclan, die verder bestaat uit tweede keeper Matej Delac, Slobodan Rajkovic en Dalibor Stevanovic. 'Het klopt dat ik minder emotioneel reageer dan die andere jongens, maar van binnen zijn we hetzelfde. Dat heeft met onze afkomst en levensopvatting te maken. We wonen met zijn vieren naast elkaar in Arnhem-Noord. Maar ze kunnen net zo goed de muren tussen de woningen weghalen, want we doen alles samen. Die warmte is kenmerkend. Een vriend is bij ons hetzelfde als een broer; dus we beschouwen elkaar als familie. We hebben als doel om hier te slagen als voetballer en proberen elkaar op elk vlak te helpen, 's Avonds lopen we geregeld de stad in om wat te eten. En zo wordt de omgeving steeds vertrouwder.'
De onderlinge saamhorigheid tussen de Slo- veen Stevanovic en de drie Servische spelers is groot. Volgens Matic ligt de oorzaak daarvan besloten in de geschiedenis van het voormalige Joegoslavië. In 1988 werd hij geboren in Sabac, een stad in het westen van Servië die destijds tot een belangrijk economisch gebied van Joegoslavië werd gerekend.' Maar een paar jaar later was daar niets meer van over! kijkt de middenvelder terug op het oorlogsleed. 'Ik was nog heel jong en heb de oorlog niet bewust meegemaakt. Maar als ik naar de verhalen van mijn familie luister...
Als je hoort over hoeveel luxe de stad en de omgeving vóór de oorlog beschikten, dan is het onbegrijpelijk wat er later allemaal is gebeurd. Servië is heel hard geraakt door de strijd, net als eigenlijk alle landen die vroeger onderdeel uitmaakten van Joegoslavië. De problemen hebben veel mensen in de Balkan uit elkaar gedreven, maar qua mentaliteit verschillen we weinig van elkaar. We zitten vol temperament en dat werkt door op ons gedrag. Balkan Boys zijn licht ontvlambaar, maar wel warm, trouw en loyaal. Pak je een van ons, dan pak je ons allemaal. En onze overlevingsdrang is immens. Wij weten wat echte armoede inhoudt, waardoor we nóg meer van onszelf eisen.'
Ontwikkeling
Deze overlevingsdrang is ook voor Matic bepalend geweest. Als zoon van een semiprof in de tweede divisie van Joegoslavië kreeg hij de liefde voor de bal al op jonge leeftijd mee. Hij groeide vanaf zijn zevende op in het kleine dorp Wrelo, op vijftig kilometer van Belgrado. 'We hadden het thuis niet breed, waardoor mijn twee jaar jongere broertje en ik al vroeg meekregen dat je hard moet werken om iets te bereiken in het leven. Mijn moeder hamerde er elke dag op dat ik serieus met mijn studie moest omgaan. Zelf dacht ik daar anders over. Ik wilde net als mijn vader profvoetballer worden, en daarom vond ik het maar niets met mijn hoofd in de studieboeken te zitten. Vóór schooltijd, in de pauzes en direct na de laatste les ging de tas de hoek in en was ik met vrienden op straat aan het voetballen. Mijn vader deed altijd net alsof hij het met mijn moeder eens was, maar liet me wel merken dat hij het mooi vond dat ik zo bezeten was van de bal.'
Op zijn elfde werd Matic opgemerkt door de scouts van de jeugdopleiding van Rode Ster Belgrado, dé club van Servië. 'Rode Ster was voor mij als kleine jongen dé droomclub. Het is nog altijd mijn favoriete club, maar door wat er allemaal is gebeurd, heeft mijn liefde wat deukjes opgelopen.' Matic doelt op zijn abrupte vertrek bij de grootmacht. Vijf jaar lang maakte hij met succes deel uit van het jeugdplan, totdat hij van de ene op de andere dag genoegen moest nemen met een reserverol. 'Er kwam een rijke man bij de club, die eiste dat zijn zoon zou spelen. Die jongen stond op dezelfde positie als ik. Dus was het gedaan met mijn kansen. Ach, jij vindt het misschien vreemd, maar bij ons is dat helaas heel normaal. Er zijn bij elke club zó veel dubieuze lijntjes, er gebeurt van alles achter gesloten deuren. Op economisch vlak zijn Servië en ook Rode Ster hard getroffen. Als er dan iemand met een zak geld komt en eist dat zijn zoon speelt, dan gebeurt dat.'
Toch liet Matic het er niet bij zitten. Hij vertrok op zijn zestiende bij Rode Ster en koos voor het kleine FK Kolubara uit Lazarevac, dat uitkwam op het derde niveau van Servië. Drie seizoenen speelde de middenvelder voor de club, waarin hij als jong talent de ploeg vaak op sleeptouw nam. 'Ik had een klein contractje, maar had de hoop op een mooie carrière niet opgegeven. Ik was van binnen getergd, omdat ik de dupe was geworden van smerige spelletjes. Daardoor was ik elke dag gericht met mijn lichaam bezig, trainde extra en ging vaak het krachthonk in. Ik moest en zou mijn gelijk halen. Dat was niet gemakkelijk, want ik moest mezelf ook financieel onderhouden. Naast het voetbal werkte ik bij mijn vader in het bedrijf. Hij heeft een houtzagerij, waar onder meer tafels worden gemaakt. Ik deed het zwaardere werk; vooral het tillen van stapels met hout. Op die manier deed ik mijn eigen krachttraining, waarvan ik als voetballer weer profiteerde.'
Zijn goede spel werd snel opgemerkt door clubs uit de hoogste divisie van Servië. Toch viel zijn keuze in 2007 verrassend genoeg op MFK Ko- sice. In de twee jaar dat hij uitkwam voor de Slowaakse topclub, won Matic de nationale beker en ontwikkelde hij zich tot een belangrijke spelverdeler. Nadat hij met Jong Servië had deelgenomen aan het EK Onder-21 in Zweden, tekende het talent een vierjarig contract bij het grote Chel- sea uit Londen. 'Een stap die niemand voor mogelijk had gehouden. Ook ikzelf niet. Het ging goed en ik hoorde van wat interesse uit Engeland. Maar dat het allemaal zo snel rondkwam, was geweldig. Helaas raakte ik op het EK ernstig geblesseerd aan een voet, waardoor ik de eerste maanden niet kon spelen.'
Pas in november sloot Matic aan bij de eerste selectie van Chelsea, wat direct indruk maakte. 'Mijn plek in de kleedkamer was precies die tussen John Terry en Frank Lampard in. Opeens zat ik tussen die grote sterren. Ik moest mezelf een paar keer in mijn arm knijpen. Drie jaar geleden speelde ik op een nietszeggend amateurniveau in Servië en nu liep ik opeens rond bij een van de grootste clubs ter wereld.'
Nieuwe wereld
Doordat Matic in zijn periode bij MFK Kosice ook de Slowaakse nationaliteit had aangenomen - hij beschikte tegenwoordig over twee paspoorten - was hij direct inzetbaar voor Chelsea, omdat Slowakije lid van de Europese Unie is. In zijn eerste seizoen in Londen kwam hij uiteindelijk tot zes optredens, waarvan twee in competitieverband. Toch waren het geen gewone duels. Op 9 mei 2010 mocht Matic in de kampioenswedstrijd tegen Wigan Athletic twintig minuten voor tijd invallen. 'Trainer Carlo Ance- lotti zei vlak na rust dat ik moest warmlopen. Dat vond ik al een hele eer. Maar twintig minuten voor tijd riep hij me opeens bij zich. Ik moest Michael Ballack vervangen. De wedstrijd was al gespeeld, het stond 6-0 toen ik erin kwam en uiteindelijk werd het 8-0, maar dat maakte niets uit. Het was een geweldige ervaring. Chelsea werd kampioen op het moment dat ik op Stamford Bridge op het veld stond. Zoiets blijft je toch je hele leven bij. Tegelijkertijd was het een symbolisch moment. Nadat ik bij Rode Ster Belgrado was weggestuurd, vocht ik jarenlang om dit te kunnen bereiken.'
Hoewel zijn speeltijd voor het eerste elftal beperkt bleef, komt Matic superlatieven tekort voor zijn indrukken bij Chelsea. 'Er liggen daar op het trainingscomplex dertig perfecte velden. Alles is zó goed geregeld, ik wist niet wat ik meemaakte. Daarbij had ik heel veel aan mijn landgenoot Branislav Ivanovic. Hij heeft me opgevangen en me overal mee geholpen. Vanuit Slowakije kwam ik opeens in Londen terecht. Een heel nieuwe wereld ging voor me open, maar gelukkig had ik Ivanovic die me wegwijs maakte. Ik speelde vooral in het tweede elftal, maar dat was ook niet vreemd. Op mijn positie had ik concurrentie van jongens als Frank Lampard, Florent Malouda en Michael Ballack. Bovendien was het niveau van de beloften hoog, omdat spelers als Joe Cole en Paulo Ferreira daar geregeld meededen.'
Om speelminuten op het hoogste niveau te maken, besloot Matic aan het begin van dit seizoen elders te gaan rondkijken. Chelsea wilde graag meewerken aan een verhuur en hoopte op een club uit de Premier League. Maar de keuze viel uiteindelijk verrassend op Vitesse, tot tevredenheid van de speler zelf. 'In Servië staat de Nederlandse competitie erg hoog aangeschreven. Jongens als Danko Lazovic, Dragoslav Jevric en Aleksandar Rankovic hebben zich in het verleden bij Vitesse perfect kunnen ontwikkelen. Ik heb er ook met hen over gesproken. Bovendien gingen Rajkovic en Delac van Chelsea naar Arnhem. Dat hielp mee me hier snel thuis te voelen. Inmiddels is me dat helemaal gelukt.
Dit is een fijn land om te wonen; nergens zijn de omstandigheden zo goed als hier. Alles in Nederland is perfect geregeld. De zorg vind ik daar het beste voorbeeld van. Mijn vrouw is zwanger. In februari verwachten we een zoon. We spreken de taal niet, maar worden bij de huisarts en in het ziekenhuis uitstekend geholpen.'
In de voorbije maanden maakte Matic kennis met de torenhoge ambities van de Arnhemmers. Het Project 2013 moet Vitesse naar de vaderlandse top leiden. Hoewel de eerste seizoenshelft is afgesloten met een teleurstellende vijftiende plek en het meespelen om het kampioenschap nog lichtjaren verwijderd lijkt van de werkelijkheid, ziet de tweevoudig Servisch international voldoende perspectief. 'Dit jaar moeten we rond plaats acht eindigen; hoger zal lastig worden. Maar in de toekomst kan Vitesse natuurlijk wel kampioen worden. Alles begint met geld en ambitie. Kijk maar naar Chelsea. Na de komst van Roman Abramo- vich is de club gegroeid en gegroeid. Met Jordania heeft Vitesse nu ook iemand die vooruit wil en financieel veel te bieden heeft. Daarom ben ik positief gestemd.'
De kans dat Matic het zelf meemaakt, is klein. Hij is tot het einde van het seizoen gehuurd, en zijn doel blijft onveranderd. 'Vroeger was Rode Ster mijn droom, vervolgens werd ik helemaal idolaat van het Spaanse voetbal en dan vooral van Valencia. Maar sinds Chelsea op mijn pad is gekomen, besef ik dat alles mogelijk is. Dit jaar is belangrijk voor mijn ontwikkeling. Ik speel elke week in een technische competitie. Deze bagage neem ik mee op weg naar de top. De drang die te bereiken is onveranderd.'
