PDT? Niet als het aan ons ligt!

Supportersvereniging Vitesse is principieel tegen het verplicht digitaal identificeren van supporters om een voetbalwedstrijd te kunnen bezoeken. Dat was ons standpunt voordat de pilots met Persoonlijke Digitale Toegang (PDT) werden uitgevoerd en dat is het nog steeds. De recente bevindingen van verschillende beveiligings- en privacyonderzoekers versterken onze bezwaren alleen maar.

Voor SV Vitesse begint de discussie niet bij de vraag of PDT technisch veilig kan worden uitgevoerd. De eerste en belangrijkste vraag is:
Willen we überhaupt dat iedere voetbalsupporter verplicht zijn of haar identiteit digitaal moet laten controleren om een stadion binnen te mogen?

Ons antwoord daarop is helder: nee.

Pak daders aan, niet de hele tribune
Wij zijn voor veilige stadions. Wie zich misdraagt, geweld gebruikt, discrimineert of een stadionverbod omzeilt, moet worden aangepakt.
Maar het overgrote deel van de supporters veroorzaakt nooit problemen. Waarom moet deze enorme groep zich dan verplicht digitaal identificeren?

De KNVB noemt onder meer het tegengaan van ticketfraude en ongewenste doorverkoop en een betere handhaving van stadionverboden als voordelen van PDT. Tegelijkertijd erkent de KNVB dat de overgrote meerderheid van de supporters zich gewoon goed gedraagt.

Wij vinden onvoldoende aangetoond dat het voor deze doelen noodzakelijk en proportioneel is om iedere supporter digitaal te identificeren.
Pak degenen aan die problemen veroorzaken, maar maak digitale identificatie niet tot voorwaarde voor iedere goedwillende supporter om zijn of haar club te bezoeken.

Waarom hier wel en daar niet?
Daarbij hebben wij grote vragen over de reikwijdte van de maatregel.
Vooralsnog vallen het vrouwenvoetbal en de business- en hospitality tribunes van clubs buiten de verplichting tot PDT. Ook heeft de KNVB aangegeven zelf vanwege een nieuw ticketing-systeem voorlopig nog geen PDT toe te passen bij de wedstrijden van Oranje.

Dat roept bij ons een fundamentele vraag op.
Als verplichte digitale identificatie werkelijk noodzakelijk is om stadionverboden beter te handhaven, ticketfraude tegen te gaan en de veiligheid in stadions te vergroten, waarom geldt die noodzaak dan niet voor iedere bezoeker van iedere tribune?

Waarom moet de supporter op de reguliere tribune zich straks verplicht digitaal identificeren, terwijl een bezoeker op een business- of hospitalitytribune vooralsnog buiten diezelfde verplichting valt? En waarom wordt die noodzaak bij het mannenvoetbal kennelijk anders beoordeeld dan bij het vrouwenvoetbal en nog belangrijker, waarom test de KNVB bij door henzelf georganiseerde wedstrijden niet eerst een systeem wat nu verplicht wordt opgelegd aan de clubs?
Dat onderscheid vraagt wat SV Vitesse betreft om een heldere en overtuigende onderbouwing. Het raakt bovendien aan het principe van gelijke behandeling.

Zorgen over privacy en veiligheid
Boven op onze principiële bezwaren zijn inmiddels concrete technische en juridische vragen gekomen. In de uitzending van Kassa van 19 september jl. werd uitgebreid aandacht besteed aan PDT.

Ethisch hacker Sijmen Ruwhof onderzocht voor het programma de identiteitscontrole in de PSV-app. Volgens Kassa bleek daarbij dat tijdens het scanproces meer persoonsgegevens worden verwerkt dan uiteindelijk voor PDT nodig zijn.
Tijdens de controle worden ook andere gegevens uitgelezen en verwerkt. Bij een rijbewijs kunnen bijvoorbeeld rijbewijscategorieën worden verwerkt en in sommige gevallen ook het BSN. De gegevens verlaten tijdens de echtheidscontrole het toestel en worden naar een externe server gestuurd. Leverancier Siip stelt dat dit voor de echtheidscontrole nodig is en dat deze gegevens niet worden opgeslagen.

Privacyadvocaat Elise Troll wees bij Kassa op het beginsel van dataminimalisatie: organisaties mogen niet méér persoonsgegevens verwerken dan noodzakelijk voor het doel. Ook plaatste zij vraagtekens bij de wettelijke grondslag voor het verwerken van het BSN voor dit doel.

Dat zijn voor ons geen details.
Als gegevens niet nodig zijn om een supporter toegang tot een wedstrijd te geven, waarom moeten ze dan überhaupt worden verwerkt?

Meerdere onderzoekers, meer vragen
De uitzending van Kassa staat niet op zichzelf.
Beveiligingsonderzoeker Mick Beer stelde eerder kritische vragen over de manier waarop gegevens uit identiteitsdocumenten binnen de technologie van Siip worden verwerkt.

Ook securityonderzoeker Abdoul Rasnab onderzocht de identiteitscontrole binnen de PSV-app. Hij stelt dat hij in zijn eigen testomgeving de verificatiestroom kon onderscheppen en daarbij gevoelige gegevens kon waarnemen. Rasnab zegt zijn bevindingen bij de betrokken partijen te hebben gemeld.

Deze onderzoeken betekenen niet automatisch dat persoonsgegevens van supporters daadwerkelijk door kwaadwillenden zijn buitgemaakt. Maar zij onderstrepen voor ons wel iets belangrijks:
Als je honderdduizenden supporters verplicht digitaal wilt identificeren, moet iedere serieuze twijfel over privacy en beveiliging vooraf zijn weggenomen.

Niet tijdens de invoering. Niet daarna. Vooraf.

SV Vitesse actief in gesprek
Als bestuur hebben wij de afgelopen periode niet vanaf de zijlijn geroepen. We hebben ons uitgebreid in het dossier verdiept en onze bezwaren rechtstreeks bij betrokken partijen onder de aandacht gebracht.

Voorafgaand aan de uitzending hebben wij een uitgebreid voorgesprek met de redactie van Kassa gevoerd over PDT en onze principiële en praktische bezwaren tegen verplichte digitale identificatie van supporters. Wij waren graag ook bij de live-uitzending aanwezig geweest, maar door de Airborne-wedstrijd was dat voor ons als bestuur helaas niet mogelijk.

Daarnaast hebben wij met met vele collega-supportersverenigingen verenigd binnen Supporterscollectief Nederland een digitaal overleg over PDT gevoerd met de KNVB. Ook daar hebben wij onze zorgen en vragen nadrukkelijk naar voren gebracht.

Wij willen niet alleen zeggen dat we tegen PDT zijn. We willen het gesprek voeren, kritische vragen stellen en van de verantwoordelijke partijen overtuigende antwoorden krijgen.

Waarom steunen clubs dit?
Wij hebben ook vragen over de redenen van betaald voetbalclubs zich achter een verplichte invoering van PDT te scharen. Het besluit wat er nu ligt is genomen door het Competitiebestuur Betaald Voetbal maar het lijkt ons dat de stem van de clubs hier ook een belangrijke maatstaf is of zou moeten zijn.

Juist clubs krijgen in de praktijk te maken met de gevolgen: ondersteuning van supporters die problemen ondervinden, extra organisatorische en technische belasting en mogelijk aanvullende kosten.

Daar komt een commercieel risico bij. Iedere extra drempel kan supporters doen besluiten niet naar een wedstrijd te gaan. Denk aan ouderen, incidentele bezoekers, mensen zonder geschikte smartphone, minder digitaal vaardige supporters én mensen die uit principe niet bereid zijn hun identiteit digitaal te laten controleren om voetbal te mogen kijken. Als supporters hierdoor wegblijven, zijn het uiteindelijk de clubs die lege stoelen zien en inkomsten mislopen.

Wij verwachten daarom van clubs dat zij zeer kritisch zijn voordat zij instemmen met een systeem dat de relatie tussen club en supporter zo fundamenteel verandert.

Voetbal moet laagdrempelig blijven
Voor SV Vitesse raakt PDT uiteindelijk aan iets veel groters dan techniek.

Voetbal is van iedereen!

Een supporter moet naar zijn of haar club kunnen zonder dat een smartphone, app en verplichte digitale identiteitscontrole de nieuwe toegangspoort tot het voetbal worden.
Supporters zijn geen sluitpost van het betaald voetbal. Zij vullen de stadions, reizen hun club achterna en geven een club mede haar identiteit.

Praat daarom mét supporters, niet alleen óver supporters. Sinds de start van dit project in 2020 is nauwelijks met supporters gesproken maar worden wij nu wel het kind van de rekening.

Ons principiële standpunt verandert niet
De discussie over technische veiligheid en privacy is belangrijk. De bevindingen van Kassa en verschillende beveiligingsonderzoekers verdienen volledige openheid en onafhankelijk onderzoek.

Maar zelfs wanneer morgen zou worden aangetoond dat PDT technisch volledig veilig kan functioneren, blijft voor SV Vitesse de belangrijkste vraag overeind:
Waarom moet iedere goedwillende supporter zich digitaal identificeren om een voetbalwedstrijd te mogen bezoeken?

Daar hebben wij nog geen overtuigend antwoord op gekregen.

Daarom zeggen wij tegen KNVB en clubs:
Toon de noodzaak aan. Toon aan dat minder ingrijpende alternatieven niet volstaan. Leg uit waarom verschillende groepen supporters en bezoekers verschillend worden behandeld. Garandeer toegankelijkheid en privacy. En leg uit waarom digitale identificatie van reguliere supporters noodzakelijk en proportioneel is.

De bevindingen van onderzoekers zijn een extra waarschuwing. Maar ons principiële standpunt stond daarvoor al vast.
Supporters zijn geen verdachten. Stadionbezoek mag niet afhankelijk worden van verplichte digitale identificatie.

Bestuur Supportersvereniging Vitesse

Kijk hier het item in Kassa terug:
Je paspoort scannen voor een voetbalticket: wat gebeurt er met je gegevens? – Kassa – BNNVARA